Ambulancezorgverleners in 2017

De ambulancezorg is een compacte sector met veel gespecialiseerde medewerkers die direct gelieerd aan het primaire proces werkzaam zijn. Er zijn relatief weinig staf- en overige medewerkers.

Ambulancezorgverleners in 2017 brengt de formatie van de ambulancesector in 2017 vanuit verschillende perspectieven in beeld. Andere thema's zijn de loopbaanmobiliteit (de in- en uitstroom), het ziekteverzuim binnen de sector en de werkbeleving van medewerkers (zie ook het onderliggende rapport).

Het achterliggende cijfermateriaal kan teruggevonden worden in het tabellenboek ambulancezorg 2017.

Formatie ambulancezorg in 2017

  • Totaal aantal medewerkers ambulancezorg in 2017

    In 2017 waren er 5.925 medewerkers werkzaam binnen de ambulancezorg, verdeeld over 5.326 fte.

    5925
  • Het aantal medewerkers in de ambulancezorg dat werkzaam is in de ambulancezorg is toegenomen van 5.653 in 2014 tot 5.925 in 2017. Dit is een stijging van 5%.

    De ambulancesector is van oudsher een sector waarin veel mannen werken, de verhouding is echter geleidelijk aan het verschuiven en er zijn steeds meer vrouwen. In 2016 was 66% man en 34% vrouw.

    Binnen de meldkamer zijn zowel verpleegkundig als niet-verpleegkundig centralisten werkzaam. De verpleegkundig centralist is verantwoordelijk voor het meldkamerproces, geeft hier inhoud aan en zorgt voor een verantwoorde uitvoering van het proces van intake, indicatiestelling, zorgtoewijzing en zorginstructie. De niet verpleegkundig centralist wordt veelal ingezet op het logistieke proces van uitgifte van ambulance-inzetten.

  • Aantal medewerkers per functie in 2017
  • In 2017 waren werkzaam:

    ● 2.284 ambulanceverpleegkundigen (1.408 mannen en 876 vrouwen)

    ● 2.046 ambulancechauffeurs (1.774 mannen en 272 vrouwen)

    ● 235 zorgambulancebegeleiders niveau 3 en 4 en 101 zorgambulancechauffeurs

    ● 443 verpleegkundig centralisten en 45 niet-verpleegkundig centralisten in de meldkamer ambulancezorg

    ● 771 overige medewerkers (directie, staf, ondersteuning)

  • Leeftijdsopbouw medewerkers in 2017
  • De gemiddelde leeftijd van medewerkers in de ambulancezorg is relatief hoog. De meeste medewerkers hebben al een carrière elders achter de rug voordat zij rond hun dertigste instromen in de ambulance.

    ● de meeste medewerkers zijn tussen de 40 en 55 jaar

    ● minder dan 30% van de medewerkers is jonger dan 40 jaar

    ● mannen tussen de 50 en 55 jaar zijn in de meerderheid

    ● ruim 35% van de medewerkers is ouder dan 50 jaar

    ● de grootste leeftijdsgroep onder de vrouwen is tussen de 45 en 50 jaar

  • Aantal medewerkers per functie (in fte) in 2017
  • In 2017 waren werkzaam:

    ● 2.091 fte ambulanceverpleegkundigen (1.337 mannen en 754 vrouwen)

    ● 1.950 fte ambulancechauffeurs (1.712 mannen en 237 vrouwen)

    ● 152 fte zorgambulancebegeleiders niveau 3 en 4 en 82 fte zorgambulancechauffeurs

    ● 372 fte verpleegkundig centralisten en 35 fte niet-verpleegkundig centralisten in de meldkamer ambulancezorg

    ● 644 fte overige medewerkers (directie, staf, ondersteuning)

  • Ontwikkeling duur dienstverband tot en met 2017
  • Medewerkers in de ambulancezorg zijn gemiddeld lang werkzaam in de sector.

    ● de grootste groep is de groep met medewerkers die 5 tot 10 jaar in dienst zijn

    ● de groepen medewerkers die kort in dienst zijn, minder dan 1 jaar en 1 tot 5 jaar, zijn in omvang aan het toenemen

    ● medewerkers zijn vaak al langer werkzaam in de zorg en meestal afkomstig uit het ziekenhuis

Loopbaanmobiliteit ambulancezorg in 2017

  • Landelijk gemiddelde instroom in 2017

    Het landelijk gemiddelde instroompercentage bedroeg in 2017 9,9%.

    9,9%
  • Landelijk gemiddelde uitstroom in 2017

    Het landelijk gemiddelde uitstroompercentage bedroeg in 2017 6,4%.

    6,4%
  • Ontwikkeling landelijk gemiddeld instroompercentage 2014-2017
  • Conclusies met betrekking tot de instroom 2017

    De grootste instroom betreft de ambulanceverpleegkundige (39%), gevolgd door de ambulancechauffeur (27%).

    Er stromen aanzienlijk meer verpleegkundig centralisten (11%) dan niet-verpleegkundig centralisten (<1%) in.

    Medewerkers kiezen vooral voor werken in de ambulancezorg vanwege de inhoud en de kenmerken van de functie. Het feit dat het een beroep in de zorg betreft speelt ook een rol, al is dit van minder groot belang.

    Nieuwe ambulanceverpleegkundigen en verpleegkundig centralisten zijn vooral afkomstig uit ziekenhuizen (spoedeisende hulp- en intensive care-afdelingen).

    Nieuwe ambulancechauffeurs zijn hebben over het algemeen al langer ervaring als chauffeur en zijn vaak werkzaam geweest in de zorg of zijn afkomstig van defensie.

  • Ontwikkeling landelijk gemiddeld uitstroompercentage 2014-2017
  • Conclusies met betrekking tot de uitstroom 2017

    Reden van uitstroom is vooral het aanvaarden van een andere functie.

    Ongeveer 13% van de uitgestroomde medewerkers heeft de VUT-/pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

    Uitstromende ambulancemedewerkers blijven vaak in de zorg werken, bij een andere RAV of een collega-zorginstelling.

Ziekteverzuim in 2017

  • Gemiddeld ziekteverzuim in 2017

    Het landelijk gemiddelde ziekteverzuimpercentage binnen de sector ambulancezorg bedroeg in 2017 5,2%.

    5,2%
  • Het gemiddelde ziekteverzuim is in 2017 licht gedaald gestegen ten opzichte van 2016, toen het 5,5% bedroeg, en is daarmee weer bijna terug op het niveau van 2015.

    Het gemiddelde ziekteverzuim binnen de ambulancesector fluctueert. De sector verklaart dit de verschillen in het algemene percentage vooral uit de fluctuatie van het langdurig verzuim. Als gevolg van het beperkte aantal medewerkers in de ambulancezorg, drukt het langdurig verzuim relatief zwaar op het gemiddelde verzuim. Uit de kaart hieronder blijkt ook dat het ziekteverzuim regionaal verschillend is.

    De ambulancesector kent een onderverdeling van het gemiddelde ziekteverzuim in vijf verschillende percentages. Deze zijn hieronder weergegeven.

  • Regionaal ziekteverzuim in 2017
    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11/13 12 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
  • Deelpercentages landelijk gemiddeld ziekteverzuim 2017
  • WIA-instroom in 2017

    De WIA-instroom bedroeg in 2017 0,3%.

    0,3%
  • De WIA-instroom in de ambulancesector is beperkt.

    In 2017 zijn zestien personen in de WIA ingestroomd. In 2016 waren dit er elf en in 2015 veertien.

    De ambulancesector is in staat tijdig anticiperen op langdurige uitval als gevolg van ziekte.

Agressie en geweld jegens ambulancezorgverleners in 2017

  • 573 incidenten in 2017

    In 2017 hebben 24 RAV’s 573 agressie-incidenten geregistreerd.

    573
  • Wat betekent dit?

    In 2017 hebben alle RAV’s geregistreerd hoe vaak ambulancemedewerkers geconfronteerd zijn met agressie-incidenten. Er zijn 573 incidenten geregistreerd.

    Afgezet tegen de 1.313.103 ambulance-inzetten die in 2017 zijn uitgevoerd, betekent dit dat zich 0,4 incidenten per 1.000 inzetten hebben voorgedaan. Of 43,6 incidenten per 100.000 inzetten. Deze cijfers zijn hoger dan in 2016. De toename van het aantal incidenten wordt vooral veroorzaakt doordat in 2017 alle RAV's informatie hebben aangeleverd. Voor één RAV geldt dat het om een substantieel aantal incidenten gaat. Ondanks de toename van het aantal incidenten, gaat het om relatief minder incidenten dan in 2015, toen was er sprake van 0,5 incidenten per 1.000 inzetten en 45,5 incidenten per 100.000 inzetten.

    De ambulancesector heeft agressie en geweld gedefinieerd als ‘voorvallen waarbij de werknemer psychisch of fysiek wordt lastig gevallen, bedreigd of aangevallen, onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het verrichten van arbeid’(conform artikel 4 lid 2 van de Arbowet).

  • Onderverdeling incidenten in 2017
  • Toelichting op de aard van het incident

    De ambulancesector maakt onderscheid in:

    ● verbaal geweld (bijvoorbeeld schreeuwen, schelden, beledigen, vernederen, pesten)

    ● fysiek geweld (bijvoorbeeld beetpakken, duwen, slaan, krabben, verwonden)

    ● seksuele intimidatie (bijvoorbeeld seksueel getinte opmerkingen, nafluiten, exhibitionisme, aanranding)

    ● discriminatie (naar huidskleur, sekse, leeftijd, geloofsovertuiging, seksuele geaardheid of voorkeur)

    ● overige intimidatie (bijvoorbeeld (be)dreigen, dwingen tot taken, lokaalvredebreuk, achtervolgen, chanteren)

  • Aantal incidenten per dag van de week in 2017
  • Van de 573 incidenten die in 2017 zijn geregistreerd, is van 469 bekend op welke dag deze hebben plaatsgevonden.

    ● De meeste incidenten vonden plaats op zondag (83 incidenten), direct gevolgd door zaterdag (80 incidenten).

    ● Het minste aantal incidenten was op woensdag (38 incidenten).

    ● Van 104 incidenten is niet bekend op welke dag deze hebben plaatsgevonden.

    Ook in 2015 en 2016 hebben de meeste incidenten in het weekend plaatsgevonden.

  • Verdeling incidenten over de dag in 2017
  • Van de 573 incidenten die in 2017 zijn geregistreerd, is van 469 bekend tijdens welk tijdvak ze hebben plaatsgevonden.

    De meeste incidenten vonden plaats tussen 7.00 en 18.00 uur (201 incidenten).

    Tussen 0.00 en 7.00 uur vonden de minste incidenten plaats (109 incidenten).

  • Locatie van de incidenten in 2017
  • Van de 573 incidenten die in 2017 zijn geregistreerd, is van 339 bekend waar deze hebben plaatsgevonden.

    Verreweg de meeste incidenten vonden binnen bij de patiënt plaats (162 incidenten). Ook vonden veel incidenten buiten op straat plaats (130 incidenten).

    Niet alleen de ambulance-eenheid die naar de patiënt toe gaat en onderweg of ter plaatse gehinderd kan worden, wordt geconfronteerd met agressie. Ook centralisten van de meldkamer ambulancezorg hebben met (verbale) agressie te maken (47 incidenten).

  • Veroorzaker van de incidenten in 2017
  • Van 573 incidenten die in 2017 zijn geregistreerd is van 440 bekend wie het incident veroorzaakte. In 334 gevallen was dit de patiënt zelf. In 106 gevallen was dit iemand anders. Veelal zijn dit familieleden of direct betrokken, dat was bij 50 incidenten het geval. In de overige gevallen waren het omstanders of andere onbekende veroorzakers.

  • Aanleiding van de incidenten in 2017
  • Bij 267 incidenten is in 2017 een duidelijke aanleiding voor het incident geregistreerd.

    Met name alcohol (61 incidenten) en emoties (70 incidenten) zijn een veel voorkomende aanleiding. Maar ook de psychische gesteldheid van de patiënt (78 incidenten) kan een duidelijke aanleiding vormen.

    Er is ook vaak sprake van een combinatie van twee of meer van de eerder genoemde aanleidingen (36 incidenten).

    Ten slotte is in ruim de helft van de gevallen sprake van andere (onbekende) aanleidingen.

  • Follow up: aangifte in 2017

    Er wordt nog lang niet altijd aangifte gedaan van agressie-incidenten. Het beeld over 2017 zier er als volgt uit:

    ● 78 incidenten zijn wel gemeld bij de politie, maar het is niet bekend of er ook aangifte over is gedaan

    ● Er is aangifte gedaan over 45 incidenten en bij 6 incidenten is er anoniem aangifte gedaan.

    ● Van 185 incidenten is geen aangifte gedaan en van 112 incidenten is niet bekend of er aangifte is gedaan.

  • Follw up: strafrechtelijke consequenties in 2017

    Aangifte doen betekent niet altijd automatisch dat de politie proces verbaal opmaakt. Van 32 incidenten is bekend dat er proces verbaal is opgemaakt.

    Van 12 incidenten is bekend dat er strafrechtelijke gevolgen waren (waaronder elf boetes, acht keer een strafrechtelijke vervolging, zesmaal een taakstraf en vijf keer een andere (onbekende) consequentie).

    Van de overige incidenten waarvan proces verbaal is opgemaakt, zijn de mogelijke (strafrechtelijke) consequenties niet bekend.

    RAV’s bieden ondersteuning aan en (eerste) opvang (106 keer in 2016) aan de medewerkers die te maken hebben gehad met agressie. Ook ondersteunt de RAV in voorkomende gevallen bij het doen van aangifte (39 keer in 2017) en het verhalen van schade op de daders. De direct leidinggevende, het bedrijfsopvangteam (BO-Team), de directie en de afdeling P&O spelen een rol in de opvang en de afwikkeling van agressie-incidenten. Het BO-team kwam in 2017 181 keer in actie.